Muğla’nın Yatağan ilçesindeki Stratonikeia Antik Kenti’nde bulunan bir yazıt, yaklaşık 1500 yıl önce Roma İmparatorluğu’nda yaşanan büyük bir vergi yolsuzluğunu gün yüzüne çıkardı. Yazıtta, imparatorluk hazinesine eksik bildirimde bulunarak aradaki farkı zimmetine geçirdiği öne sürülen memurlar için idam cezası talep edildiği ortaya çıktı.
Arkeofili’de yer alan çalışmaya göre MS 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen belgede, Konstantinopolis’teki imparatorluk hazinesine gönderilmesi gereken vergilerin olduğundan düşük gösterildiği ve bazı memurların aradaki parayı kendi çıkarları için kullandığına dair şikâyetler yer alıyor.
Vali özel elçi görevlendirdi, soruşturma sonuçsuz kaldı
Şikâyetlerin artması üzerine dönemin valisi Flavius Illus Pusaeus Dionysius, olayın araştırılması için özel bir elçi görevlendirdi. Ancak soruşturmanın sonuçsuz kalması üzerine mesele daha sert biçimde ele alındı. MS 480 civarında yayımlanan kararda, vergi kaçakçılığının önüne geçilememesi hâlinde soruşturmayla görevli elçinin mal varlığına el konulacağı belirtildi; vali ayrıca yolsuzluktan suçlu bulunanların idam edilmesini istedi.
“Mesele imparatorluk iradesine karşı gelmekle ilgili”
Varşova Üniversitesi’nden arkeolog Pawel Nowakowski, kararın arkasındaki yaklaşımın yalnızca devletin uğradığı maddi kayıpla açıklanamayacağını belirtiyor. Nowakowski’ye göre bu, doğrudan imparatorun otoritesine yönelik bir tehdit olarak görülüyordu: “Konu suçun büyüklüğünden çok imparatorluk iradesine karşı gelmekle ilgili. Bu bir tür isyan ya da imparatorun otoritesine hakaret.”
Araştırmacılar, Roma İmparatorluğu’nda resmi kararların taşlara kazınmasının yönetimin otoritesini görünür kılmanın ve kararları geniş kitlelere duyurmanın yollarından biri olduğuna dikkat çekiyor. Stratonikeia’da bulunan yazıtın da yalnızca bir yolsuzluk vakasını belgelemekle kalmayıp, imparatorluk yönetiminin vergi gelirlerine yönelik müdahalelere karşı ne denli sert bir tutum aldığını gösterdiği değerlendiriliyor.
