Mardin’in Midyat ilçesinde gerçekleştirilen çevre düzenleme çalışmaları sırasında ortaya çıkarılan Süryanice yazılı taş bloklar, bölgenin tarihine ilişkin önemli ipuçları sunuyor. İlk değerlendirmelere göre buluntuların, Hristiyanlığın erken dönemlerine kadar uzanabilecek bir geçmişe sahip olabileceği belirtiliyor.
Midyat’a bağlı Eştroko (Ortaca) Mahallesi’nde yürütülen peyzaj çalışmaları esnasında bulunan ve üzerinde Süryanice yazılar yer alan 13 taş blok, uzmanların dikkatini çekti. Tarihî bir kiliseye ait olduğu düşünülen kalıntılarla ilgili ayrıntılı incelemelerin sürdürülmesi planlanıyor.
Uzmanlar Farklı Tarihlendirmeler Üzerinde Duruyor
Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu Başkanı arkeolog Nezih Başgelen, söz konusu taşların epigrafik açıdan oldukça değerli bir toplu bulgu niteliği taşıdığını ifade etti.
Başgelen’in aktardığı bilgilere göre, Mardin Müze Müdürlüğü uzmanlarının ilk değerlendirmeleri yazıtların 12 ile 14. yüzyıllar arasına ait olabileceğini ortaya koyuyor. Ancak bazı araştırmacılar, yazıtlarda kullanılan ve Süryanice’nin en eski yazı biçimi kabul edilen Estrangelo yazı stiline dikkat çekerek buluntuların çok daha eski bir döneme, MS 4. veya 5. yüzyıla kadar uzanabileceğini düşünüyor.
Mor Aday Kilisesi’ne Ait Olabileceği Değerlendiriliyor
Uzmanlar, taş blokların geçmişte bölgede bulunduğu bilinen Mor Aday Süryani Kilisesi’nin kitabelerine ait olabileceği ihtimali üzerinde de duruyor. Yapılacak detaylı analizlerin ardından taşların hangi yapıya ait olduğu ve kesin tarihlendirmesi daha net biçimde ortaya çıkacak.
Süryanice’nin Tarihsel Önemi
Hz. İsa ve havarilerinin konuştuğu Aramice’nin devamı olarak kabul edilen Süryanice, Hristiyanlığın yayılma sürecinde kutsal metinlerin çevrilmesinde önemli bir rol üstlendi. Bunun yanı sıra antik çağın birçok bilimsel ve felsefi eserinin Arapça’ya aktarılmasında da köprü görevi gördü.
Sağdan sola yazılan ve 22 sessiz harften oluşan Süryani alfabesi; Estrangelo, Doğu Süryanicesi ve Batı Süryanicesi (Serto) olmak üzere üç temel yazı geleneğine sahip. Günümüzde ise Süryanice, UNESCO tarafından tehlike altındaki diller arasında gösteriliyor.
Midyat’ta ortaya çıkarılan bu yeni buluntuların, yalnızca bölge tarihine değil, Süryani kültürü ve erken Hristiyanlık dönemine ilişkin araştırmalara da önemli katkılar sunması bekleniyor.
